Delen
Samenvatting
Dit onderzoek richt zich op hoe scholen kunnen omgaan met de blijvende spanning tussen professionele autonomie en collectiviteit, en hoe deze spanning kan worden benut als motor voor onderwijsontwikkeling. In drie scholen, De Hef, het Eerste Christelijk Lyceum (ECL) en het Comenius Lyceum Amsterdam (CLA), is onderzocht hoe docenten deze spanning ervaren en hoe deze zich manifesteert in het dagelijks handelen.
In de diagnostische fase kwam naar voren dat autonomie en collectiviteit beide essentieel zijn voor onderwijsontwikkeling, maar vaak met elkaar botsen. De Hef richt zich sterk op structuur en gezamenlijke kaders, wat duidelijkheid biedt maar ook als beperkend wordt ervaren. Het ECL zoekt balans tussen gezamenlijke visie en individuele professionalisering, terwijl het CLA behoefte heeft aan meer dialoog en coherentie in onderwijsontwikkeling.
De gezamenlijke analyse leidde tot de centrale vraag hoe scholen de paradox tussen autonomie en collectiviteit kunnen benutten. In het posteronderzoek (deel II) is onderzocht hoe docenten en leidinggevenden deze spanning beleven en welke balans zij wenselijk achten. Uit de resultaten blijkt dat deelnemers meer collectieve afstemming wensen zonder verlies van professionele ruimte.
De scriptie concludeert dat het erkennen en bespreekbaar maken van de paradox zelf een bron van ontwikkeling vormt. Door een paradoxale mindset te stimuleren, waarin zowel autonomie als collectiviteit worden gewaardeerd, kunnen scholen duurzame professionele groei en onderwijskwaliteit bevorderen.
