Informatiebijeenkomst
13 februari
Schrijf je nu in!

De kwetsbare leider: een krijger?

Bart Schipmölder, 5 december 2018

 

In de lijstjes met aanbevelingen voor goed leiderschap komt de eigenschap kwetsbaarheid vaak voor. Zoals Brené Brown zegt: “Kwetsbaarheid is de beste manier om van je potentieel gebruik te maken en echte verbindingen met anderen aan te gaan”1. Uit onderzoek2,3 blijkt dat het vermogen van een leider om verbinding aan te gaan en interactie te stimuleren, bijdraagt aan het creëren van een vitale, innovatieve en krachtige organisatie. In een recente column in Trouw onderstrepen de auteurs eveneens de noodzaak van kwetsbaarheid in deze tijd. Zij stellen dat deze tijd ’vraagt om een heel nieuwe levenskunst, waarin we kwetsbaar durven zijn, en oncontroleerbaarheid – ook het tragische in het leven – onder ogen zien en zelfs beamen’3.

Wat is kwetsbaar zijn niet?

Wat is kwetsbaarheid eigenlijk? En is het zo makkelijk als het klinkt? Om hierop zicht te krijgen helpt het om eerst stil te staan bij wat het niet is. Brené Brown schrijft in haar laatste boek ‘Dare to Lead’1, dat kwetsbaar zijn niet betekent dat je alles wat er in je om gaat met iedereen deelt. Kwetsbaar zijn verwordt dan tot een strategie om weg te gaan bij de lastige situaties waar je als leider voor staat. Delen om het delen zonder rekening te houden met wat passend is bij je rol en waar je professionele grenzen liggen en waarbij je niet helder bent over je intenties en verwachtingen, is niets anders dan leeglopen of roddelen. En dat is uiteindelijk schadelijk voor jouw functioneren en dat van anderen.  Brown schrijft dat kwetsbaar zijn juist gaat over het leren blijven in die situaties waarin we ons onzeker of emotioneel raakbaar voelen.

Een voorbeeld van wat het niet is

Dat kwetsbaarheid niet gaat over het benoemen van je onzekerheden leerde ik tijdens een training over het begeleiden van groepen. Een van de deelnemers ging ons begeleiden bij een oefening. Zij nam bij de start veel ruimte om te benoemen hoe spannend het voor haar was, hoe onzeker ze zich voelde en dat ze zich wel goed had voorbereid. Voor ons was dit echter ongemakkelijk. Ongemerkt vroeg ze ons toestemming om te doen wat zij te doen had. En ze maakte ons een beetje tot dader, want wij waren immers zo spannend. Ze zocht steun bij ons waar dat niet passend is in de situatie, en dat deed afbreuk aan onze bereidheid om haar te volgen.

Wat is kwetsbaarheid wel: krijgerschapTempelwachter, beeld uit Rijksmuseum

Voor mij gaat kwetsbaar zijn, ook in dit voorbeeld, erover dat je met alle gevoelens die het oproept doet wat je in de situatie te doen hebt. Dat je gaat staan, je rol neemt en bereid bent daarin helemaal zichtbaar te zijn. Ook als het niet lukt. Voor mij is krijgerschap de houding die vorm geeft aan onze kwetsbaarheid. De boeddhistische leraar Chögyam Trungpa heeft veel geschreven over krijgerschap3. Hij beschrijft krijgerschap als een houding van onbevreesdheid met een open hart die ons de moed geeft om onze uitdagingen aan te kunnen gaan. Anders gezegd is krijgerschap voor mij het responsief en onbevreesd in de situatie willen zijn en doen wat nodig is en past bij je rol in de situatie, inclusief begrenzen. Als we op ons gemak zijn met ons ongemak kunnen we blijven in de situatie. En daar onze gevoelens, zoals angst, blijdschap of verdriet, helemaal toe staan

Ik denk hierbij altijd terug aan een situatie waarin ik als teamcoach een managementteam begeleide in een fase waarin het heel spannend was. Tijdens een bijeenkomst vlak nadat een collega was ontslagen, was de spanning om te snijden. Niemand wist waar te beginnen. En ik stond, vanuit mijn oude reflexen, al bij de deur naar buiten. Maar ik realiseerde me dat het mijn rol was die dag om het gesprek te leiden en bespreekbaar te maken wat onbespreekbaar leek. En hoe graag ik ook weg wilde, ik bleef en liet mijn eigen angst er zijn. En daarin werd de angst ook informatie over de situatie, en kon ik beter aansluiten bij de angst van alle mensen aan tafel.

Moedig leiderschap

Het woord krijger komt van het Tibetaanse woord Pawo, dat letterlijk betekent: ‘hij die moedig is.’ De sleutel tot het krijgerschap is dat we geen vrees hebben voor wie wij zijn. De definitie van moed sluit hier mooi op aan: ‘niet bang zijn voor onszelf’5. Moedig kwetsbaar leiderschap gaat dan over open en onbevreesd aanwezig zijn bij hoe het is, in de situatie en in onszelf. Dan kunnen we goed luisteren naar ons dieper weten over wat passend is te doen. En je ondersteuning regelen waar dat nodig is.

De krijger voorop?

Krijgerschap in ons leiderschap is volgens mij nodig als we werkbare antwoorden willen vinden voor de lastige situaties waar we in ons werk en in de samenleving voor staan. We zullen heldere keuzes moeten maken, beter gaan begrenzen en leren om tegenstellingen te integreren. Dat lukt alleen als we de krijger in onszelf meer de ruimte gaan geven, en ons eigen welbevinden minder voorop zetten.

Voor iedereen die wil leren om gaan met zijn al aanwezige kwetsbaarheid kan ik de boeken van Brown en Trungpa zeker aanbevelen.

Bart Schipmolder Algemeen directeur NSO-CNA

Bart Schipmölder
Directeur NSO-CNA Leiderschapsacademie

 

 

 

 

 

  1. Brené Brown – Dare to Lead – Ebury Publishing, oktober 2018
  2. O.a. Johannes S.N. Claeys – Experiencing vulnerability as a weakness or strength: a process-model of leader vulnerability – proefschrift 2017. Meer info, klik hier.
  3. Virginie März, Lisa Gaikhorst, Rob Mioch, Desirée Weijers en Femke Geijsel – NRO studie: Van actie naar interactie, lees de studie hier.
  4. Govert Buijs, Ad Verbrugge en Jelle van Baardewijk Overleven we de hypermoderniteit? Niet zonder nieuwe levenskunst – Trouw 1 december 2018 http://www.trouw.nl/religie-en-filosofie/overleven-we-de-hypermoderniteit-niet-zonder-nieuwe-levenskunst~aeae4a3c/
  5. Chögyam Trungpa – Shambhala De weg van de krijger – Kosmos uitgevers, 4e druk, 9789021536101- januari 2003
Deel dit bericht

Reageer op dit artikel

avatar
  Subscribe  
Abonneren op