Persoonlijk Leiderschap
start 25 september 2019

MEL in het middelpunt: Module Omgevingsgericht Leiderschap

In september debuteert onze vernieuwde Master Educational Leadership. In de opmaat daarnaartoe zetten we aspecten van de MEL in de spotlight. We zoomen in op wát studenten leren, hóe ze leren en welke overwegingen daaraan ten grondslag liggen.

Deze keer staat de module Omgevingsgericht Leiderschap centraal. Studenten volgen deze module in fase 1 van de master. Daarnaast is deze module ook als losse opleiding te volgen.

Aan het woord is Charles Engelen, docent van deze module.

Wat leren studenten in de module Omgevingsgericht Leiderschap?Charles Engelen

Charles: “In deze module leren studenten zich verhouden tot de wereld buiten de schoolmuren.

Binnen de schoolmuren is de schoolleider de baas: zij spelen een bepalende rol, en kennen de mensen die betrokken zijn.

Maar buiten de school? Daar zijn schoolleiders nergens de baas, maar ‘slechts’ 1 van de spelers.

Dat geeft ongemak en onduidelijkheid. Want die buitenwereld oefent onvermijdelijk invloed uit. Er kunnen talloze ontwikkelingen zijn, waar je als schoolleider iets mee ‘moet’ binnen je school.

Geen enkele schoolleider kan de schooldeuren achter zich sluiten, en de school besturen terwijl hij/zij de buitenwereld negeert. Denk aan de coronapandemie, maar ook meer alledaagse gebeurtenissen hebben effect op het reilen en zeilen van de school.

In deze module verleiden en helpen we studenten om hun weg daarin te vinden. Om de complexiteit van de buitenwereld te confronteren en hanteerbaar te maken.”

Hoe leren studenten omgaan met de omgeving?

“Zoals in de hele master, reiken we specifieke methoden en technieken aan. Denk aan scenarioplanning, contextanalyses maken, hoe je belangen onderzoekt en hoe je met andere stakeholders omgaat.

Ook leren we studenten hun eigen school te analyseren: is die wendbaar genoeg om met invloed van buiten om te gaan?

Gedurende de hele module speelt het eigen persoonlijk leiderschap een grote rol: hoe ga je er zelf mee om? Hoe vind je je weg? Hoe bepaal je je eigen positie en zorg je dat je overeind blijft?”

Wat zijn voorbeelden van invloeden van buiten, die invloed hebben op de school?Omgevingsgericht leiderschap

“Ik noem 3 voorbeelden. 2 waar meerdere scholen mee te maken krijgen, en 1 hele specifieke die rechtstreeks uit de praktijk van een student komt:

Het lerarentekort.
Iedere schoolleider in deze tijd krijgt te maken met het lerarentekort. De oorzaken daarvan liggen veelal buiten het onderwijs.

Tijdens deze module zou je als student kunnen onderzoeken hoe andere scholen daarmee omgaan. En hoe je eigen school dat doet.

Om vervolgens een strategie te bepalen. Bijvoorbeeld: ‘wij zorgen dat wij de leukste school zijn, zodat iedereen bij óns wil werken’. Maar misschien zijn er ook wel andere strategieën.

Terugloop van het leerlingenaantal
Veel scholen zien hun leerlingenaantal teruglopen. Dat kan aan factoren in de school liggen, maar vaker moet de oorzaak buiten de school gezocht worden.

Vergrijst de omgeving? Zijn andere scholen aantrekkelijker, en waarom dan? Zijn er concurrerende scholen bijgekomen? Etc.

Zodra je de oorzaak hebt achterhaald, kun je een gerichte strategie kiezen om de terugloop tegen te gaan.

Gemeentelijke afspraken
Een van onze studenten had met het volgende te maken:

De gemeente had afspraken gemaakt met de scholen in de omgeving: ieder bedient een deel van de markt. De ene school richt zich meer op techniek, de andere op de zorg, etc.

De school van onze student kreeg cultuur toebedeeld. Dus richtten ze de school daarop in: ze trokken docenten aan met verschillende culturele specialismes, zoals toneel, muziek, literatuur, etc.

Wat bleek vervolgens? Met dat profiel trokken ze bijna geen jongens meer aan. In iedere klas zaten er nog maar 2.

Dus vroeg onze student zich af: wat kan ik doen, binnen de gemeentelijke afspraken, om weer een betere mix van jongens en meiden te krijgen?

Om die vraag te beantwoorden, onderzocht hij hoe zowel jongens als meiden tegen cultureel onderwijs aankijken, wat ouders ervan vinden en hoeveel ruimte er in de afspraken zat om bij te sturen. En uiteindelijk: wat ze konden doen om hun school voor jongens aantrekkelijker te maken.

Daarbij liep hij ook tegen obstakels aan. Bijvoorbeeld docenten die hun vak niet anders wilden inrichten. Hoe kreeg hij hen tóch mee?

Dát is omgevingsgericht leiderschap, en dat is wat onze studenten in deze module leren.”

De opleiding

De Master Educational Leadership bestaat in het eerste jaar o.a. uit 4 modules die ook los te volgen zijn:

Daarnaast zijn er in de MEL 4 leerlijnen. Een leerlijn komt in het hele curriculum – impliciet of expliciet – terug. 

Charles Engelen, Docent NSO-CNA Leiderschapsacademie

Spring naar toolbar