Persoonlijk Leiderschap
start 25 september 2019

Studiereis Estland

MIL studiereis 2017: naar het nieuwe onderwijswalhalla van Europa

In de week van 18 september gaan onze tweedejaars studenten van de Master Integraal Leiderschap (MIL) op studiereis naar het land dat in de laatste PISA-ranking met stip steeg en op menig thema onderwijswalhalla Finland in de ranglijst passeerde. Het zal misschien menigeen verbazen, maar dit Baltische land scoort bijvoorbeeld op het thema ‘science’ als het beste Europees land en bezet hiermee wereldwijd de derde plek. De MIL bezoekt dit jaar Estland.

Als land is Estland in haar geschiedenis meer bezet geweest door vreemde mogendheden dan dat het onafhankelijk is geweest. Na de onafhankelijkheid in 1991 had Estland twee opties om hiermee om te gaan. Of ze konden zich onttrekken van hun omgeving en zoveel mogelijk investeren in de defensie van het land. Of ze konden zich volledig openstellen naar de rest van de wereld en investeren in de ontwikkeling van een ‘unique selling point’. Estland koos met volle overgave voor de laatste optie en daar plukt het nu de vruchten van.

Sindsdien heeft Estland zich ontwikkeld tot het Silicon Valley van Europa. Estland kent meer startups per hoofd van de bevolking dan elk ander Europees land en een groot ICT-bedrijf als Skype vond zijn oorsprong in dit land. Ook de overheid en samenleving zijn vergevorderd in de digitalisering. Iedere inwoner heeft een digitale ID waarmee nagenoeg alle overheidsdiensten gebruikt kunnen worden, zoals het OV, de gezondheidszorg en zelfs voor het stemmen. Door te denken buiten de bestaande kaders heeft de bureaucratie in Estland plaatsgemaakt voor een systeem gebaseerd op vertrouwen.

Onderwijs als motor voor ontwikkeling

Een belangrijk onderdeel van de sprong vooruit van Estland is gelegen in de ontwikkeling van het onderwijs. Sinds 1997 wordt vanuit de Estse overheid sterk gestuurd op het gebruik van ICT in het onderwijs. Een belangrijke focus binnen alle verschillende onderwijsniveaus is het werken met ‘21st century skills’. Estse leerlingen leren vanaf hun zevende jaar programmeren op school en schoolgebouwen zijn volop ingericht met digitale middelen.

Het Estse onderwijssysteem lijkt veel op het Finse systeem: er bestaat geen onderwijsinspectie, het merendeel van de Estse leraren heeft een universitaire opleiding gevolgd en er wordt gewerkt met een maximale klassengrootte van 24 leerlingen. De schoolleider wordt in Estland na een openbare sollicitatieprocedure aangesteld door de lokale overheid. Deze schoolleider is verantwoordelijk voor het primaire proces binnen de school, de ontwikkeling van de school en voor de inzet van de financiële middelen. De vijf basiscompetenties van de Estse schoolleider zijn betrouwbaarheid, oriëntatie op de gemeenschap, aandacht voor het onderwijsproces, aansturen op teamontwikkeling en persoonlijke, professionele ontwikkeling.

Halen en brengen

Tijdens de reis zal de nadruk liggen op het leren over de digitalisering van de samenleving en het onderwijs in Estland, zowel op overheidsniveau, als op schoolniveau. De studenten zullen onder andere een bezoek brengen aan de e-Estonia Showroom om te leren over de digitalisering binnen de Estse overheid en een gesprek voeren met een hoge ambtenaar van het Ministerie van Onderwijs, Mart Laidmets. Uiteraard mag ook een bezoek aan een school niet op het programma ontbreken. De groep splitst zich in drieën en elke groep bezoekt een school uit een andere onderwijssector.

De insteek van de reis is zowel halen, als brengen. De studenten krijgen de kans om zich te laten inspireren door het Estse onderwijs- en overheidssysteem. Tegelijkertijd zullen de studenten ook de Nederlandse context introduceren bij hun Estse collega’s. Tijdens de reis zullen de studenten via de social media verslagleggen van hun bezoeken en na terugkomst zullen zij hun bevindingen bundelen. Dus voor iedereen die nieuwsgierig is geworden naar dit nieuwe onderwijswalhalla van Europa: blijf de sociale mediakanalen van NSO-CNA in de gaten houden!