Philippe Meirieu (1949), een van de meest invloedrijke pedagogen van Frankrijk, verzet zich in zijn nieuwe essay tegen een richting die we vanzelfzwijgend zijn ingeslagen, maar die ons samenleven en mens-zijn op lange termijn ondermijnt. Het lerarentekort, ook in Frankrijk een realiteit, Lees verder ›
“Niet ieder kind is nu overal welkom”Wouter Vreeke is verknocht aan praktijkonderwijs. Hij werkt al bijna 15 jaar bij Stichting Kolom. Eerst als leerkracht en inmiddels als directeur van De Schakel in Haarlem. Op zijn school ziet hij dagelijks wat inclusief onderwijs vraagt en dat het Nederlandse onderwijssysteem daar nog niet op ingericht is. Lees verder ›
Ooit zat ik in een team waar iedereen energie kreeg van grote stappen vooruit. Er werd snel beslist, knopen werden moeiteloos doorgehakt. En ik merkte dat ik steeds vaker degene was die zei: ‘Wacht even, hebben we de risico’s wel in beeld?’ Binnen de kortste keren had ik een rol: de remmer, de behoedzame. In Belbin-termen: de Monitor, de verstandige, bedachtzame en kritische rol.
Die rol vulde ik niet in omdat het nu eenmaal bij mijn persoonlijkheid zou passen, maar omdat elk team zijn eigen evenwicht zoekt. Waar de een gas geeft, ontstaat bijna vanzelf de behoefte aan iemand die op de rem trapt. Dat tegengeluid is niet iets persoonlijks, maar onderdeel van de teamdynamiek. Lees verder ›
Als leidinggevende betrapte ik mezelf bij het lezen van De irrationele organisatie meerdere keren op de gedachte: “Hier heb ik geen last van, ik ga er goed mee om.” Daarmee liep ik juist tegen een van de biases aan die in het boek beschreven worden: de illusion of control, het idee dat je grip hebt op je eigen denkprocessen, terwijl die grip in werkelijkheid maar beperkt is. Ook het Dunning Kruger effect speelde mee, zo begreep ik: de neiging om je eigen bekwaamheid te overschatten. Dat was wel even confronterend.
Tijd om op te staan voor de menselijke maat
Eén van mijn favoriete films is Modern Times uit 1936 van Charlie Chaplin. Ik zag hem voor het eerst tijdens mijn studententijd en was toen al geraakt door het beeld dat wordt geschetst van de mens als ondergeschikt radertje in een groter productiesysteem. Alles draait om het zo efficiënt mogelijk uitvoeren van specifieke handelingen. Zo moet Chaplin aan een lopende band moeren aandraaien, maar raakt hij het spoor kwijt zodra het tempo wordt opgevoerd, tot hij denkt dat alles wat hij ziet moeren zijn, en uiteindelijk letterlijk verstrikt raakt in de machine. Er wordt zelfs een apparaat op hem getest dat hem tijdens de lunch automatisch voedt, zodat geen kostbare productietijd verloren gaat. Lees verder ›
Over de kracht van begrenzing in een tijd van verdwaling
“We zullen niet vrij zijn… als we de grenzen van onze aarde negeren,” schrijft historicus Timothy Snyder in Over Vrijheid. Onze vrijheid hangt niet af van grenzeloosheid, maar van het herkennen [en erkennen] van beperkingen, en van hoe we daarmee leren omgaan. Niet als beperking, maar als bedding: als de structuur waarbinnen we kunnen leven, groeien en handelen. Lees verder ›
Zoveel scholen, en trouwens ook andere organisaties, willen graag hiërarchisch leiderschap aanvullen met gedeeld leiderschap. Toch blijkt dat, ondanks ambitie, vaak niet gemakkelijk. Gister sprak ik nog met een grote vo school met meerdere locaties, waar ze al een aantal jaar daarnaartoe werken. Ze hebben hele mooie stappen gezet. Ze werken met kleine teams van 7 tot maximaal 10 teamleden. Die teams zijn samen verantwoordelijk voor een groep leerlingen. Dat combineren ze met vakgroepen die verantwoordelijk zijn voor de vakontwikkeling en die combinatie werkt goed. Lees verder ›
Over een verstandige verhouding tot de wereld.
Het was dinsdag, naar later bleek twee weken voor zijn overlijden. Mijn collega en vriend Pim belde me en vertelde dat het niet zo goed ging, maar dat hij, als het weer iets beter zou gaan, de intakes nog wel wilde doen. Hij had net nog een bestraling gehad, hopelijk zou die effect hebben. Er ging altijd hoop schuil in zijn verhaal over zijn toestand. En die hoop deed hem leven. Lees verder ›
Onduidelijkheid
In veel onderwijsorganisaties kom ik dezelfde frustratie tegen: onduidelijkheid over beleid, taken en verantwoordelijkheden. “Waar ga ik over? Wat mag ik beslissen?” of “Wat is eigenlijk onze verantwoordelijkheid als team?” Die vragen hoor ik op elk niveau: van docenten, van afdelings- of teamleiders, schoolleiders, en zelfs van directeuren, rectoren en bestuurders. En telkens klinkt dezelfde oproep: leidinggevenden, geef duidelijkheid. Geef kaders. Lees verder ›
Bij NSO-CNA vragen scholen ons regelmatig om het leren van hun schoolleiders te ondersteunen. In die verkenning kom ik steeds weer het verschil tegen tussen leren en ontwikkelen.
Leren richt zich vaak op het aanleren van vaardigheden: een training, een model, een instrument. Eenmalig, afgebakend, met het idee dat je daarna “klaar” bent voor de rest van je loopbaan.
Maar ontwikkeling werkt anders. Leiderschap ontwikkel je steeds opnieuw, in relatie tot de context waarin je werkt. Geen lineair proces, maar iets wat zich ontvouwt in de praktijk, in interactie, in reflectie. Lees verder ›