Persoonlijk Leiderschap
start 25 september 2019

Nieuwe beroepsstandaarden helpen bij spreiden van leiderschap

Bart Schipmölder, 22 juni 2021

Bart SchipmolderDit voorjaar presenteerden zowel het Schoolleidersregister PO (SRPO) als het Schoolleidersregister VO (SRVO) een nieuwe beroepsstandaard voor schoolleiders. Met deze beroepsstandaarden willen zij ‘de professionele ontwikkeling van schoolleiders en de erkenning van de beroepsgroep bevorderen’. Deze nieuwe standaarden gaan niet meer alleen over de ‘formele’ schoolleider, want schoolleiderschap is al lang niet meer synoniem aan de schoolleider. Iedereen binnen de school kan het leiderschap oppakken. En sterker nog, met de standaard in de hand kunnen schoolleiders, leraren, OOP, RvT en andere betrokkenen nog beter in gesprek gaan met elkaar over de visie op leiderschap binnen het team of de school. Lees verder ›

Deel dit bericht

Ik sta even stil en dat is een hele vooruitgang (B. Brecht)

Bart Schipmölder, 9 april 2021

DTraag Versnellen Arend Ardone meest inspirerende leidinggevende die ik in mijn loopbaan ben tegengekomen was de, helaas veel te vroeg overleden, toenmalig rector van het Marne College in Bolsward: Jurjen Hiemstra. Behalve dat ik veel van hem geleerd heb door zijn scherpe en liefdevolle vragen en zijn aanmoedigende en confronterende feedback, deed hij mij onbewust ook voor hoe je als professional voor je eigen ontwikkeling kunt (en mag) zorgen. Een paar keer per jaar was Jurjen een dag afwezig en had dan een zogenaamde ‘reflectiedag’; hij ging een dagje fietsen of op een zeilboot zitten nadenken over zichzelf en over zijn werk. De eerste keer schrok ik daar haast een beetje van, want het voelde voor mij toch ook een beetje als ‘spijbelen’ en ‘heb je niet wat beters te doen’. Later begreep ik dat Jurjen Bertolt Brecht pas echt goed begrepen had, want hij kwam altijd terug van zo’n dag met frisse ideeën, mooie plannen of ‘nieuw gedrag’. Lees verder ›

Deel dit bericht

Van leren over naar doen in de praktijk

Diede Stevens en Jolanda Botke, 18 maart 2021

 

Transfer van leren

Matthijs Ran, NSO-CNAAls deelnemers er niet in slagen de kennis en vaardigheden die ze in een opleiding hebben geleerd in de werkpraktijk te benutten, levert de opleiding uiteindelijk niks op. Deze transfer naar de werkpraktijk is daarmee de achilleshiel van het trainingsproces. Transfer is geen nieuw onderwerp in organisaties en ook niet in de wetenschap. Maar ondanks onderzoek en ervaring blijft transfer van het geleerde naar de werkpraktijk deels onbegrepen, en komt deze transfer vaak maar moeizaam en beperkt tot stand [1]. Lees verder ›

Deel dit bericht

Hoe draag je bij aan een onderbouwde en gedeelde visie binnen jouw school?

Diede Stevens en Suzanne Beving, 11 maart 2021

Leidinggevenden in het onderwijs aan het woord

Leren is het primaire proces van een school. In scholen waar leraren, ondersteunende medewerkers en schoolleiding werken vanuit een sterke consensus over hun visie op leren zijn de leerresultaten goed en werken mensen met plezier. Een heldere en gedeelde visie op leren geeft inspiratie, werkt motiverend en geeft betekenis aan het werk (De staat van het Onderwijs 2020).

Het is belangrijk dat leidinggevenden vanuit een visie richting geven aan de school en deze samen met hun team vormgeven. Hoe zorgen schoolleiders voor een gedeelde visie? En wat levert dat de school op? Daarover interviewden we vier (oud-) studenten van NSO-CNA: Bas Boensma, Jolien Ligtenberg, Hans Warris en Conny van der Zande. Hieronder hun verhalen. Lees verder ›

Deel dit bericht

Wat nu?

Pim Visser, 10 januari 2021

Herken je dat? Dat er vervelende dingen in je professionele leven gebeuren waar je geen controle over hebt? Dat je het gevoel hebt slachtoffer te zijn? Dat andere mensen jou telkens in de weg zitten?

Je hebt bijvoorbeeld een baas die jou maar niet lijkt te (willen) begrijpen. Je hebt collega’s die over je roddelen. Je krijgt maar geen promotie of erger nog: je wordt ontslagen om voor jou onduidelijke redenen.

Wat staat je dan te doen? En wat doe je in de praktijk? Lees verder ›

Deel dit bericht

Leraren hebben recht op lerende schoolleiders

Bart Schipmölder, 24 juni 2021

De afgelopen weken keek ik net als heel veel mensen in het onderwijs naar Klassen. Een documentaireserie van Human over de strijd voor gelijke kansen in het onderwijs, opgenomen op een aantal PO en VO scholen in Amsterdam Noord. De belangrijkste boodschap: het mag niet uitmaken waar je wieg staat, iedereen moet dezelfde kansen krijgen om zijn of haar talenten te kunnen ontwikkelen. Echter, het gaat met die gelijke kansen de verkeerde kant op in Nederland stelt hoogleraar en onderwijsinspecteur Inge de Wolf in het programma De Publieke Tribune (uitgezonden door Human op 24 januari). Het is belangrijk dat we kritisch blijven kijken naar de elementen die ongelijkheid versterken in ons onderwijssysteem. Dat begint bij goed onderzoek naar de achterliggende oorzaken. En dan kunnen we werken aan oplossingen die gelijke kansen voor iedereen dichterbij brengen. Deze oplossingen beginnen voor mij bij te erkennen dat we allemaal verschillend zijn. Dat jij anders bent dan ik, jij ergens anders vandaan komt en andere dingen nodig hebt om de ontwikkeling door te maken die bij jou past. Niet alles is maakbaar, maar we kunnen er ons best voor doen om voor elk kind zijn of haar unieke ontwikkeling mogelijk te maken.

De relatie tussen leerling en leraar

Na het kijken naar Klassen realiseerde ik mij dat wat we ook bedenken, het perfecte systeem niet bestaat. Er zullen altijd systeemfouten zijn; aspecten waarin het systeem niet ondersteunend is aan onze bedoeling. In elk systeem is echter de kwaliteit van de leraren en hun vermogen tot relatie met de leerlingen het allerbelangrijkste voor goed onderwijs. Met hun professionaliteit, liefde, deskundigheid en enorme betrokkenheid bieden zij kinderen een veilige ruimte om zich te ontwikkelen. Een kind gaat pas bloeien als de voeding en omgeving kloppen. In de uitzending van De Publieke Tribune onderstreept Inge de Wolf dit ook: ‘Het valt of staat met goede leraren’.

Bloeien van leraren

Daar waar deze ‘goede’ leraren belangrijk zijn voor het leren van de leerlingen, bloeien zij zelf het beste in een omgeving waarin professionaliteit, liefde, deskundigheid en betrokkenheid voorop staan. Een omgeving waar samengewerkt en geleerd wordt, waar duidelijke afspraken over het programma zijn gemaakt, waar de condities om goed les te geven kloppen en de continuïteit van het lesgeven is geborgd. En heel belangrijk: waar leraren niet a priori aan de opgelegde regels worden gehouden, maar worden gesteund als zij vanuit hun professionaliteit gewaagde keuzes maken.

Lerende schoolleiders

Volgens Leithwood, Harris en Hopkins (2020) hebben schoolleiders een belangrijke rol in het creëren van zo’n omgeving. Een schoolleider gaat voorop: geeft richting, werkt samen, werkt aan kwaliteit en steunt haar leraren. Schoolleiders zijn voorbeeld voor leren, zij mogen leren en nieuw gedrag uitproberen, zijn niet perfect en zoeken naar nieuwe mogelijkheden. Ik kom schoolleiders tegen die niet durven te zeggen tegen hun team dat ze een opleiding doen uit angst om niet meer serieus genomen te worden. Wat zegt dat over het leren en het leerklimaat binnen die school? Want wat leert een leerling van een leraar die niet meer leert? En wat leert een leraar van een schoolleider die niet aan zijn ontwikkeling werkt? Precies: niets! Daarom roep ik elke schoolleider op om voortdurend te werken aan zijn of haar professionalisering en inspiratie. En vooral te laten zien dat je aan het leren bent!

Bart SchipmolderBart Schipmölder
Directeur-bestuurder NSO-CNA Leiderschapsacademie

Naar onze andere blogs

Referenties

Deze blog is oorspronkelijk geschreven als column voor de nieuwsbrief van De Nieuwe Meso.

Leithwood, K., Harris, A., & Hopkins, D. (2020). Seven strong claims about successful school leadership revisited. School leadership & management, 40(1), 5-22.

Lees meer over dit artikel in de blog ‘Zeven stelling over succesvolle schoolleiders’.

 

Deel dit bericht

De invloed van de omgeving op de koers van je school

Charles Engelen en Bart Schipmölder, 6 januari 2021

 

Leiden met de blik (ook) naar buiten

Laat jij de omgeving de koers van je school dicteren? Of ben je als schoolleider ‘in the lead’, ook bij meningen en druk van buiten?

Onderzoekers Leithwood, Harris en Hopkins beschrijven in hun artikel 7 stellingen over succesvolle schoolleiders (2019) het volgende:

Effectieve schoolleiders lezen de context van hun school, en reageren gepast op specifieke uitdagingen. En nemen die – zo nodig – mee in hun beleid. Dit geldt ook als het om de omgeving, de buitenwereld van de school, gaat. Lees verder ›

Deel dit bericht

Feedback geven? Ga feedback vragen!

Karin Derksen, 18 december 2020

Sinds de jaren ’90 zit ik in het vak van leren en ontwikkelen en sinds die tijd wordt regelmatig weer de vraag gesteld: ‘we willen elkaar meer en beter feedback leren geven’. Dit lijkt een nooit ophoudende vraag. Blijkbaar zijn we ervan overtuigd dat meer en beter feedback leren geven behulpzaam is, maar is dat eigenlijk wel zo?  Zeker speelt feedback, en daarmee bedoel ik dan feed up, feedback en feed forward, een belangrijke rol in ons leren[i]. Toch stel ik de focus in organisaties en teams op het meer en beter feedback leren geven ter discussie en pleit ik voor een andere, meer effectieve, insteek. Lees verder ›

Deel dit bericht

Leraren hebben recht op goede schoolleiders!

Bart Schipmölder, 22 december 2020

🤔 Schoolleiders en -bestuurders van Nederland: hoe zit het met jullie professionalisering? Hoe werk je daar eigenlijk aan? Want:

Jouw kwaliteiten zijn bepalend voor de kwaliteit van het onderwijs. Dit wordt (gelukkig!) steeds meer erkend. Lees verder ›

Deel dit bericht

Zit er muziek in strategische bedrijfsvoering?

Cock Raaijmakers, 27 november 2020

De start

Het is kwart over acht. We maken de zaal gebruiksklaar. Een klein uur later zal het seminar ‘planning en control binnen onderwijsinstellingen’ starten. Mijn collega verlaat de zaal op weg naar koffie voor ons beiden. Op de aangesloten laptop zoek ik naar de muziekfilmpjes en in mijn hoofd ontvouwt zich de informele playlist. Spontaan is mijn milde afwijking om dagelijkse gebeurtenissen actief of passief te omlijsten met muziek, uitgegroeid tot een spraakmakend eerste onderdeel van de les. Lees verder ›

Deel dit bericht