Persoonlijk Leiderschap
start 25 september 2019

Zo word je een strategische schoolleider!

Charles Engelen, 18 april 2019

3 dingen om je op te richten, in onderlinge samenhang

Strategische schoolleider, is dat niet wat overdreven?

Vrij naar Orwell: een strategische schoolleider is al lang niet meer jong genoeg om alles zeker te weten. Een strategische schoolleider stelt vragen, gaat niet zomaar uit van vage beelden en onsamenhangende informatie. Zorgt dat hij de feiten kent, zonder zijn intuïtie uit het oog te verliezen. Kennis van de stand van zaken, en gut-feeling. De strategische schoolleider vraagt zich eigenlijk voortdurend af hoe het er voor staat in drie domeinen: de wereld waarin we leven, de omgeving van de school en de school zelf. De strategische schoolleider is in staat om de onzekerheden die er nu eenmaal zijn te hanteren, en vindt het beter om de verschillende toekomstscenario’s in beeld te hebben en erop voorbereid te zijn. Zo loopt hij niet voortdurend achter de feiten aan. Wat vraagt een strategische schoolleider zich dan zoal af? Lees verder ›

Deel dit bericht

Veranderen in een gespannen en verkrampte cultuur – deel 2

Derk van der Pol, 12 april 2019

NSO-CNA Als je goed om je heen kijktIn deze blogreeks volgen we een leergroep van vakidioten binnen NSO-CNA, met een passie voor veranderen en onderwijs. In de vorige blog stonden we stil bij een school voor vernieuwend onderwijs, waar dit concept nog niet zo uit de verf kwam. In deze blog kijken we naar een andere school waar sprake is van een gespannen en verkrampte cultuur die verandering bemoeilijkt.    

Casus

De schoolleider werkt op een leuke school, waar volgens haar veel goed gaat: een prettige sfeer, een stabiel leerlingenaantal, goede eerstegraads docenten en mooie cultuurlessen waar deze school om bekend staat. Toch blijkt uit eigen onderzoek dat de leerlingen de sfeer in de school een negen geven, maar de kwaliteit van de lessen een vijf. Dit laatste komt ook naar voren als ergens in 2018 de Inspectie op bezoek komt. Één van de afdelingen kreeg het stempel ‘zwak’ toebedeeld, waardoor de school aan de bak moest met het verbeteren van de leskwaliteit en de professionele cultuur. De Inspectie zou snel weer langskomen om de bevorderingen te controleren. Lees verder ›

Deel dit bericht

Ben je rijk als je veel geld hebt?

Cock Raaijmakers, 28 maart 2019

over rijke scholen

Het antwoord is ‘nee’, althans niet als vanzelfsprekend. Het gaat immers om geestelijke rijkdom en geluk. Je bent pas echt ‘rijk’ als je materieel bezit weet te koppelen aan allerlei geestelijke eigenschappen die kwaliteit verraden. Maar daarover gaat het hier niet. Wij doelen met de titel op de materiële veronderstelling dat scholen of hun besturen te veel geld ‘op de plank’ of ‘op de bank’ zouden hebben en dus zijn te kwalificeren als ‘rijk’. Laten we eens een poging doen helder te krijgen waarover we het nu eigenlijk hebben. Eerst wat feitenkennis. Lees verder ›

Deel dit bericht

Liefde voor leren als leiderschapsbron voor schoolleiders?

Jolanda Botke, 14 maart 2019

Babs Sirach

Op Valentijnsdag organiseerde het Tijdschrift voor Ontwikkeling in Organisaties het congres Liefde voor leren. Liefde voor leren bekent volgens keynote spreker Robert-Jan Simons: houden van leren in alle diversiteit, en vooral het leren niet frustreren. En volgens Simons kun je mensen verleiden om verliefd te worden op leren, door een leercultuur te creëren waarin een lerende professional (zie voor de kenmerken van zo’n professional Simons & Ruijters, 2014) zich verder kan ontwikkelen. Lees verder ›

Deel dit bericht

Teacher Leadership – Laat leraren leiden!

Susanna Bakker, 7 maart 2019

Hoe kan de expertise en affiniteit van leraren beter benut worden? HoeMAtthijs Ran, Hermann Wesselink College vergroot je de invloed van leraren op collega’s, schoolleiders en andere actoren binnen en buiten de school? En hoe zorg je dat leraren de ruimte nemen om bij te dragen aan de ontwikkeling van de school en het onderwijs? Een steeds vaker gehoord antwoord op deze vragen luidt: teacher leadership. Bij teacher leadership draait alles om het versterken van de invloed van leraren, zodat deze het eigen klaslokaal overstijgt. Maar hoe kan je als schoolleider leiderschap van leraren zo goed mogelijk laten floreren? Lees verder ›

Deel dit bericht

Sam Terpstra over leidinggeven aan je bestuur

Ewout van Luijk, 1 maart 2019

Leidinggeven aan je bestuur, is dat niet paradoxaal? Sam Terpstra heeft ruime ervaring als directeur en bestuurder in het onderwijs. We spraken hem over wat het van een leidinggevende in het onderwijs vraagt om invloed uit te oefenen op een bestuurder. Lees verder ›

Deel dit bericht

Veranderen in een gespannen en verkrampte onderwijscultuur, deel 1

Derk van der Pol, 21 februari 2019

Charles Engelen - NSO-CNADat er over veranderkunde veel geschreven is, staat als een paal boven water. Waar echter niet veel over geschreven is, is veranderen binnen de specifieke context van het onderwijs. In hoeverre verschilt dat van veranderen in algemene organisatiecontexten? Deze vraag bezigt een leergroep van vakidioten, allen verbonden aan NSO-CNA, met een passie voor veranderen en onderwijs. De groep wil met elkaar een visie hierop ontwikkelen en kiest voor een andere aanpak. In plaats van er eindeloos over te filosoferen, nodigen zij tijdens een aantal bijeenkomsten schoolleiders uit die een casus inbrengen. Door de casussen te horen, met de schoolleider  uit te diepen en daarna de deelnemende vakidioten te vragen vanuit een eigen perspectief te doorzien wat er speelt in de casus, wordt de basis gelegd voor deze kijk. Steeds doet de leergroep dit rondom een specifiek thema. Als lezer nemen we je mee middels een blogreeks hierover. In deze eerste twee blogs staan we stil bij het thema veranderen in een verkrampte en gespannen onderwijscultuur. Lees verder ›

Deel dit bericht

Werken aan dilemma’s van de schoolleider

Henny Molenaar, 7 februari 2019

Uit wraak voor het doden van een heilige hinde stelde de godin Artemis de mythische Griekse koning Agamemnon voor een levensgroot dilemma: zij zou pas voor een gunstige wind zorgen waardoor de Grieken konden afvaren om de strijd met Troje aan te gaan, als hij zijn geliefde dochter Iphigeneia zou offeren. De eer van zijn volk of de liefde voor zijn dochter. Voor Agamemnon een schier onmogelijke opgave (hij koos overigens voor het laatste).

Nou wil ik de dilemma’s waarmee mijn MIL studenten geconfronteerd worden niet direct vergelijken met deze ‘ kwestie van leven of dood’, maar éen parallel is wel degelijk te trekken: het gaat om diep liggende persoonlijke waarden en opvattingen die in het geding zijn, ook voor onderwijsleiders. Lees verder ›

Deel dit bericht
  • 5
    Shares

Hoe hou jij als Schoolleider de blik vooruit?

Charles Engelen, 31 januari 2019

Onzekere tijden

Het zijn onzekere tijden. Ik hoor het regelmatig en ik ervaar het zelf ook. Instabiliteit in Europa of zelfs de wereld, doet de economie het nu wel of niet, de kloof tussen politiek en burger die groter wordt, stakingen in het onderwijs, gele hesjes, terrorisme, verkiezingen op handen (‘De belangrijkste ooit” zeggen sommigen), en ga zo maar door.

Met de toekomst bezig zijn

Lastig om in zo’n tijdgewricht bezig te zijn met de toekomst, toch? Lees verder ›

Deel dit bericht

Hans Vermaak over morsig en klooiig veranderen

Jolanda Botke, 21 januari 2019

NSO-CNA Jubileumcongres 16 januari 2019 ,Hans Vermaak

Veranderen is een collectief gebeuren. Of het nu een fusie is, of het bouwen van een nieuwe school, of het implementeren van onderzoekend leren. In je eentje dat bedenken is volstrekt ontoereikend. Dat spel moet je samen spelen. Eén van de dingen die daarvoor belangrijk is, is met elkaar begrijpen waardoor een verandering werkt. Als je kijkt naar verandervraagstukken, dan zijn die in de regel zo verschillend van elkaar, dat het volstrekt ondenkbaar is, dat er een benadering is waarmee je die allemaal zou kunnen fixen. Hans Vermaak nam ons, in zijn lezing tijdens het NSO-CNA Jubileumcongres op 16 januari 2019, mee langs zijn vijf veranderbenaderingen en de lessen die daaruit te leren zijn. Een korte samenvatting van zijn lezing*. Lees verder ›

Deel dit bericht

Van uitgeblust naar weer bevlogen
een coachingstraject in het VO

Catrien Mesman, 19 december 2018

EEN KERSTBLOG

Wie herinnert zich niet het kerstverhaal dat die ene fijne meester altijd vertelde op de laatste schooldag voor de kerstvakantie? Dat verhaal dat begon met een en al treurnis? Dat je na tien minuten dacht: ‘Dit komt nooit meer goed.’? En dat het dan toch goed kwam? En dat de slechterik eigenlijk niet zo slecht was? En dat er een les voor ons allen in zat? Zulke verhalen maak ik in mijn werk als opleider en coach regelmatig mee. Lees verder ›

Deel dit bericht

Opleiden op Curaçao

Brigit Verbeek, 10 december 2018

NSO-CNA Curacao GroepsfotoNSO-CNA verzorgde in de eerste week van december 2018 een Oriëntatie op leiderschap en een op maat gemaakt programma Schoolleider Basisbekwaam voor de medewerkers van de  Stichting RK Centraal Schoolbestuur Curaçao. Namens NSO-CNA reisden Brigit Verbeek en Frans Grobbe af naar Willemstad. Voor hun een kans om hun cultureel schakelvermogen, ofwel hun interculturele competentie, te ontwikkelen. Brigit geeft in deze blog een korte impressie van deze enerverende en inspirerende ervaring. Lees verder ›

Deel dit bericht

De kwetsbare leider: een krijger?

Bart Schipmölder, 5 december 2018

 

In de lijstjes met aanbevelingen voor goed leiderschap komt de eigenschap kwetsbaarheid vaak voor. Zoals Brené Brown zegt: “Kwetsbaarheid is de beste manier om van je potentieel gebruik te maken en echte verbindingen met anderen aan te gaan”1. Uit onderzoek2,3 blijkt dat het vermogen van een leider om verbinding aan te gaan en interactie te stimuleren, bijdraagt aan het creëren van een vitale, innovatieve en krachtige organisatie. In een recente column in Trouw onderstrepen de auteurs eveneens de noodzaak van kwetsbaarheid in deze tijd. Zij stellen dat deze tijd ’vraagt om een heel nieuwe levenskunst, waarin we kwetsbaar durven zijn, en oncontroleerbaarheid – ook het tragische in het leven – onder ogen zien en zelfs beamen’3. Lees verder ›

Deel dit bericht

Babs Sirach verzorgt de Peter Karstanje-lezing 2019

Bart Schipmölder, 15 november 2018

De Peter Karstanje lezing

Op 16 januari vierde NSO-CNA het 30-jarig bestaan met een groot jubileumcongres in het teken van Leidinggeven aan Onderwijsvernieuwing. Tijdens dit congres is de tweede Peter Karstanje-lezing gehouden. Peter Karstanje is samen met Fons van Wieringen oprichter van de Nederlandse School voor Onderwijsmanagement (NSO), en was 20 jaar directeur. Peter is vlak na zijn terugtreden als directeur in 2012 overleden. Wij zijn hem nog steeds dankbaar voor zijn onnavolgbare inzet en passie voor NSO en de kwaliteit van onderwijsmanagement in Nederland.

Babs SirachBabs Sirach, Schoolleider Spinoza21first

In de Peter Karstanje-lezing verzorgt een oud student van NSO-CNA een voordracht over leiderschap en onderwijsvernieuwing op zijn of haar school. Wij zijn heel blij dat op 16 januari de lezing gegeven is door Babs Sirach, schoolleider Spinoza20first. Een nieuwe brede scholengemeenschap in Amsterdam en het Dalton zusje van het Spinoza Lyceum. Bart Schipmölder sprak eerder met haar over haar geleerde lessen. Lees verder ›

Deel dit bericht
  • 12
    Shares

Heb jij al een meetup gehad in jouw school?

Maarten Thissen, 4 november 2018

Zou je het doen? Je krijgt een vraag van een groepje docenten van verschillende scholen in de stad of ze in jouw school een leerbijeenkomst kunnen organiseren. Voor docenten door docenten. O ja, ze willen niet huren, want ze hebben geen budget, maar wel gebruik maken van de aula en een paar lokalen. En als je koffie en thee beschikbaar wil stellen is dat zeer welkom. Alsof je het nog niet druk genoeg had.. Lees verder ›

Deel dit bericht
  • 17
    Shares

Schoolleider Stadsbekwaam: praktijkuitwisseling met Oslo

Frans Grobbe, 23 oktober 2018

Ja, dat is toch wel écht iets anders vinden ze, werken in de grote stad. Veertien schoolleiders uit Oslo zijn bij ons aangeschoven. Ze vertellen over hun werk en zijn nieuwsgierig naar collega’s in Amsterdam en andere grote steden in Nederland. Hoe kan het toch dat een goed schoolklimaat niet altijd effect heeft op de leeropbrengsten? Hoe gaan schoolcultuur en straatcultuur samen en hoe maken we meer gebruik van alle mogelijkheden die de grote stad onze leerlingen biedt? Met wie werk jij allemaal samen rond de school en hoe gaat dat? Hoe divers zijn de teams op jullie school en wat wordt daarbij van de schoolleider verwacht? Lees verder ›

Deel dit bericht

De schoolleider: van held naar Minstreel?

Ton ten Broeke, 8 oktober 2018

Op 7 november organiseert NSO-CNA haar jaarlijkse inspiratiedag. Deze keer over de strategische rol van de schoolleider. Ton ten Broeke verzorgt deze dag een workshop over deze rol en de vraag of de schoolleider eigenlijk wel in control kan zijn. Hij schreef een blog om het thema vast wat op te warmen. Lees verder ›

Deel dit bericht

Denk jij na de schoolvakantie ook altijd: ik weet niet meer hoe het moet?

Ilse van Hal, 2 oktober 2018

Stop de tijd!

Met de tong op de schoenen halen we massaal de vakantie weer: onderwijzend Nederland werkt zich in blokken van 8-10 weken het snot voor de ogen, om vervolgens in gestrekte houding de eerste dagen van de vakantie bij te komen.

Ook ik eindig elke keer weer op die bank ….na een dag of wat afkick verschijnselen die gepaard gaan met het staren naar eindeloze etappes van de tour de France en lusteloos mijn timeline van Facebook, Twitter én Instagram door scrollen, beland ik in een ander, wat rustiger tempo.
Lees verder ›

Deel dit bericht
  • 9
    Shares

Ben jij een rolmodel voor weten of voor leren?

Bart Schipmölder, 21 september 2018

Bildungskalender 2018 Bijdrage Bart SchipmölderKennis veroudert tegenwoordig snel, de complexiteit neemt toe en dat maakt het vermogen tot – steeds weer –  leren belangrijker. In het klaslokaal worden we echter veelal geconfronteerd met het product van het leren, niet met het leren zelf. Lees verder ›

Deel dit bericht

‘Kom je niet verder met de dwarsligger?’

Johan Spitteler, 19 september 2018

Dwarsliggers

Het is zo’n mooi plan en toch komt het nauwelijks van de grond.

De instemmers leggen het af tegen de luid klinkende, boze nee roeper. Het is niet voor het eerst. De dwarsligger laat zich gelden. Nee, omdat het nee moet zijn.

Ik leg het ook af. Ik weet me geen raad; voel me geïrriteerd en machteloos. Lees verder ›

Deel dit bericht

Stuurkunst: het is maar waar je naar kijkt!

Bart Schipmölder, 5 september 2018

Staan bij het samenwerken in jouw team de resultaten centraal? En wat gebeurt er met de samenwerking als deze resultaten even tegenvallen of als de samenwerking niet is zoals je die zou willen? Durven jullie dan de zere plekken te benoemen of bewaken jullie liever de goede vrede in het team? En hoe geef je als leidinggevende sturing aan dat gesprek? Zeggen wat je waarneemt in het samenwerken is dan nodig, maar blijkt nog niet zo makkelijk en daarover gaat deze blog. Lees verder ›

Deel dit bericht

Help! Een blog, maar voor wie?

Lilian ter Laak, 30 augustus 2018

De doelgroep bepalen lijkt de eerste stap
Van collega Kiki Verbeek kreeg ik een vlot te lezen boek. De titel bleef hangen:
‘Integere types doen niet aan marketing, overtuigd zakelijk bloggen.’

Marketing – overtuigd – zakelijk… zijn woorden die niet boven aan mijn vocabulair of to-do-list- staan.
Voel me gelukkig met mannen en vrouwen die via mond op mond reclame de weg vinden naar mijn praktijk. Gebruik het ook als excuus, de-klanten-komen-toch-wel, om de digitale communicerende wereld niet te omarmen. Geen opgetuigde website van mijn kant of zakelijk marketing plan van deze ondernemer. Lees verder ›

Deel dit bericht

Het goede voorbeeld geven!
Maar welk voorbeeld geef jij?

Ria van Dinteren, 29 juli 2018

In het verleden heb ik regelmatig gewerkt met jongeren die op de een of andere manier ontspoord waren op school. Ze kwamen dan in speciale groepen terecht met als belangrijkste doel om de jongere terug te laten keren naar het reguliere onderwijs. Dit ging met wisselend succes natuurlijk. Ik kan me een van die jongeren nog goed herinneren. Het was een jonge jongen, nog geen 16 jaar. Bij het minste of geringste ging hij compleet uit zijn dak, hij werd agressief en sloeg er soms ook letterlijk op. Toen hij ons als docenten ging bedreigen werd het tijd voor een huisbezoek. Groot was onze schrik toen we bij aankomst zijn vader ontmoeten. Alleen al de voorzichtig uitgesproken zin: ‘we willen het graag met u hebben over uw zoon’, zette een enorme kettingreactie in gang. Lees verder ›

Deel dit bericht

Tegen de onverschilligheid: over het belang van dynamiek

Bart Schipmölder, 18 juli 2018

Laatst luisterde ik naar een gesprek met Freek de Jonge op radio 1. Freek keek terug naar ‘Bloed aan de paal’. De actie die hij, nu 40 jaar geleden, samen met Bram Vermeulen ontketende tegen deelname van het Nederlands Elftal aan het WK in Argentinië. Freek en Bram namen stelling voor een boycot van dit WK vanwege de dictatuur en mensenrechtensituatie in Argentinië destijds. Freek, zelf groot voetballiefhebber, werd op een nacht strijdbaar wakker en zette de actie, bij wijze van  ‘experiment’, in gang. De actie groeide uit tot een groot succes met discussieavonden, theatershows, ruime media-aandacht, petities en internationale steun. Er kwam een echte beweging op gang, een groter wordende olievlek. ‘Niemand kon meer zeggen dat hij/zij niet wist wat er allemaal mis was in Argentinië’.
Lees verder ›

Deel dit bericht

Langzaam afvallen gaat sneller dan snel afvallen

Bart Schipmölder, 12 juli 2018

Els Markink, opleider Basis- en Vakbekwaam, schreef een zelfrelativerende blog waarin ze een mooie parallel maakt tussen een persoonlijke veranderopgave en de praktijk van leiderschap en persoonlijke ontwikkeling. 

De afgelopen achttien jaar heb ik met de nodige zendingsdrang aanstormende en ervaren leiders in het onderwijs relativerende boodschappen meegegeven. Net als langzaam afvallen gaat ook langzaam veranderen sneller dan snel veranderen. In juli 2016 ben ik begonnen aan mijn eigen afvalproces, want de laatste zes jaar kwam ik mede door de overgang per jaar één kilo aan.

Begin met het einddoel voor ogen

Lees verder ›

Deel dit bericht
  • 1
    Share

De baas mogen zijn

Floor Bos, 29 juni 2018

Vorig schooljaar werd ik direct na de zomervakantie in het diepe gegooid. In september kwam ik op mijn werk en werd mij gevraagd per direct de waarnemend directeur te vervangen. Dat was nogal een onverwachte vraag, want vlak vóór de vakantie was ik gepasseerd voor taakuren als opleider in de school. Om eerlijk te zijn was ik mijn wonden nog aan het likken.

Onder het mom: vraag niet hoe het kan, maar geniet eraan, heb ik ‘ja’ gezegd, en ben snel mijn ego op gaan poetsen. Dat was niet eenvoudig, want leidinggeven vraagt toch om een zeker zelfvertrouwen en elan en daar was ik wel het een en ander van kwijtgeraakt.
Lees verder ›

Deel dit bericht

Ken jij het verhaal van de krekel en de mier?

Cock Raaijmakers, 14 juni 2018
NSO-CNA mieren

 

Uitgeven of sparen?

Het antwoord op deze vraag maakt je niet zelden pijnlijk bewust van een generatiekloof. Oudere jongeren vanaf pakweg 40 jaar kennen het verhaal niet meer. In de fabel staat de mier voor plannen, denken aan de toekomst, het spreekwoordelijke appeltje voor de dorst. De krekel vertegenwoordigt het gevoel van ‘pluk de dag’, leven in het nu, geen zorgen voor morgen. De fabel rekent in de moraal meedogenloos af met het levensgeluk van de krekel. Aldus valt het te beschouwen als een groot compliment aan de spaarzaamheid die past of paste bij de Nederlandse volksaard. Lees verder ›

Deel dit bericht

Naar krachtige schoolleiders. Maar bij wie ligt de bal?

Bart Schipmölder, 17 mei 2018
Carine Slots Strategisch Onderwijskundig Leiderschap

Het advies ‘Een krachtige rol voor schoolleiders’ van de Onderwijsraad  is een hartverwarmend pleidooi om het schoolleidersvak meer gewicht te geven. En tegelijkertijd een uitnodiging áán schoolleiders en bestuurders om dit zelf te creëren.

Het advies juich ik in grote lijnen toe. Ik vind het belangrijk dat schoolleiders vanuit hun strategische visie inhoud geven aan hun handelen. Maar hoe nu verder? Lees verder ›

Deel dit bericht